September 2025 Schoolreisje 1968

De Riedstroom oftewel It Wiid .

Eeuwenlang verliep het vervoer van goederen grotendeels over water en was It Wiid een redelijk belangrijke vaarroute in het noorden van Friesland. In een advertentie uit 1889 wordt bij verkoop van land vermeld dat het was gelegen aan ‘het groot scheepsvaartwater’. Toen Ried tussen 1857 en 1916 een tichelwurk (steenfabriek) had werd de klei hiervoor aangevoerd met pramen uit het midden van Friesland. Deze grond was vaak afkomstig van afgegraven terpen, o.a. uit Spannum en Hitzum en later ook uit St.Anne, Zwarte Haan en Harlingen. Elk dorp kende zijn eigen beurtschipper, zo ook Ried. Deze onderhield vrachtdiensten op Franeker en Leeuwarden. Men vervoerde vracht voor de winkeliers, particulieren, boeren en de melkfabriek. Elke boerderij had destijds een eigen opvaart, zodat deze goed bereikbaar was. In de herfst meerden aan De Opslach de turfschepen aan, waarna de turf met karren bij de deuren langs werd bracht. Ook de kermis kwam vroeger met schepen naar Ried. Nu het weer tijd is voor de bietencampagne wordt de oogst met groot materieel van het land gehaald en de bieten langs de weg gestort. Later worden deze door een kraan in een vrachtwagen geladen, die ze vervolgens naar de suikerfabriek vervoerd. Vroeger ging dat wel anders! Tot midden jaren zestig van de vorige eeuw was it Wiid een belangrijke route tijdens de bietencampagne. 

Vanaf de bietenopslag in Berlikum tuften heel wat motorschepen via Ried naar Franeker, waar in de jaren twintig een suikerfabriek stond. Later voeren de schepen met hun vracht via het Van Harinxmakanaal door naar Groningen. Ook gingen er aardappels per schip naar Franeker om daar per goederentrein vervoerd te worden naar elders. Omdat in de herfst de waterstand vaak hoog was hadden de vrachtschepen soms moeite om de lage houten brug van Ried te passeren. Nu hoorde je deze schepen met hun stampende motor al van verre aankomen, zodat er dan meestal al een groepje jeugd op de brug stond te kijken of het het schip zou lukken om eronderdoor te komen. Zo niet dan sprong een aantal jongens aan boord om zo meer gewicht te geven en te helpen om het schip onder de brug door te duwen. Tegenwoordig is het water dat zich van Berlikum naar Franeker slingert vooral bekend als onderdeel van de Elfstedentocht. Nadat in de jaren zeventig de pleziervaart zich begon te ontwikkelen werd it Wiid ook populair bij de pleziervaart. Dit vooral na het openen van de Kleiroute in 1977, een vaarroute van ongeveer 40 km. in de noordwesthoek van Friesland. Inmiddels zijn er steeds meer plezierjachtjes, die de gehele Elfstedenroute willen varen. Behalve als route van de Elfstedentocht is It Wiid van groot belang als stroomkanaal. Het zorgt voor de afwatering van het boezemwater, waarvoor aan de noordkant van Ried een gemaal staat om overtollig water in it Wiid te lozen. De vaart staat in open verbinding met het gemaal van Roptazijl boven Wijnaldum, welke het water de Waddenzee inpompt.