Richtje de Vries haar jeugd in Ried.
Oktober 2017

Richtje de Vries haar jeugd in Ried.

Onlangs kregen wij een viertal schoolfoto's van dhr. G. Elzinga uit Gorredijk. Ze komen uit de nalatenschap van zijn moeder Richtje de Vries, die in 1916 in Ried was geboren en afgelopen september op 100-jarige leeftijd is overleden De foto's zijn eind jaren '20 gemaakt, toen Richtje hier op school zat. Wanneer ze het op latere leeftijd over haar schooltijd bij meester Schaafsma had dan kwam altijd het verschil in aanpak tussen kinderen van boerenafkomst en arbeiderskinderen ter sprake. Dat stak haar altijd nog.
Richtje was de tweede dochter van Gelf de Vries en Antje Visser. Na haar kwamen nog een broer en een zus. Het gezin woonde in de helft van het huis dat als laatste links voor de brug staat. Het behoorde met de twee huizen aan de andere kant van de weg bij het tichelwurk (steenfabriek), waar Richtje haar heit tot de opheffing in het voorjaar van 1916 werkte als ovenknecht. Daarna moest hij ander werk zoeken en werd tuinman o.a. bij de dominee. Om de pastorie lag toen een grote tuin die achter tot de tegenwoordige dr. Vitus Ringersstraat liep. In de winter hielp Gelf postbode Spoor met het bezorgen van de post in Ried en wijde omgeving, omdat Spoor het in de winter een zware klus vond.
Wanneer Richtje 12 jaar is overlijdt haar vader plotseling aan een maagbloeding, pas 38 jaar oud. Haar moeder, die iedereen in het dorp kende als Gelf-Anne, moest toen het gezin onderhouden, een weduwepensioen kende men nog niet. Ze werd broodvenster voor bakker Frits Dokter. Met een juk op haar schouders met daaraan de manden met broden, ging ze bij de deuren langs. Zwaar werk waardoor zij op latere leeftijd moeilijk liep vanwege versleten heupen, waar toen nog geen remedie voor was.
Ook de kinderen moesten, zodra zij de leeftijd daarvoor hadden, hun steentje bijdragen. Oudste dochter Jeltje kwam als dienstmeisje bij Nammen en Akke Ennema op de boerderij aan de Berlikumerweg, maar dat werk beviel haar niet. Zodra Richtje de leeftijd had nam zij het werk van haar zus over. Daarnaast was ze net als haar mem bôlekoerrinster (broodvenster). Omdat zij buiten het dorp ventte kreeg ze van de bakker een fiets met een grote mand voorop. Een mooie bijverdienste was het wanneer de turfschippers  in de haven bij de ijsbaan aanlegden. Elke keer was het een strijd om eerder dan de broodventer van de concurrerende bakker bij de schippers te zijn om brood te verkopen, want er werd altijd goed verkocht aan de schippersvrouwen. Om bij de schippers te komen, die afgemeerd lagen tegen de oever van de ijsbaan, kon je via een dam met hek of over een brede plank. Richtje schrok er niet voor terug om met haar zwaarbeladen fiets met een noodgang over de plank te fietsen om als eerste bij de schippers te zijn.
Richtje, die erg op haar vader was gesteld en in haar puberjaren nogal eens botste met haar moeder, trok bij haar grootouders in, die in de andere helft van het huis woonden. Pake Frans Visser was tasker (meesterknecht) op het tichelwurk geweest. Bijzonder was dat hij later van de baas van het tichelwurk maandelijks een klein bedrag kreeg, een soort pensioen. Na het overlijden van pake Frans en beppe Jeltje is hun zoon Watze met zijn vrouw Hittje en hun kinderen in het huis komen wonen.
Op haar 19de trouwde Richtje met Wobbe Elzinga en verliet het dorp. Ze kreeg de fiets, waarmee ze gevent had, van de bakker mee. Daar heeft ze nog menig ritje op gemaakt naar de Wieringermeerpolder, waar haar man werkte aan het in cultuur brengen van het land. Toen Wobbe daarna werkzaam was in de nieuw ontstane Noordoostpolder gingen ze in Lemmer wonen en uiteindelijk belandden ze in Sneek. Op verzoek van Richtje verhuisde Gelf-Anne in de jaren '60 naar een rusthuis in Sneek.


Op deze foto uit 1928, die gemaakt is voor de afscheiding tussen het schoolplein en de pastorietuin, staat Richtje de in de middelste rij naast hoofdmeester Thomas Schaafsma.

Bovenste rij: Onbekend, Pietje v/d Woude, Arjen Wielenga, Jantje Anema, onbekend, Francis Dethmers, Tiete v/d Veer.
2e rij: de eerste drie links: juf Westra, Anne Anema (van Sipke-Yfke), onbekend.  Drie personen rechts: Griet van Zandbergen, Richtje de Vries, meester Thomas Schaafsma.
3e rij: Meester Sander Schaafsma, Aaltje Tilstra, Anke Visser, Anne Hiemstra (van Sije-Tet), Klaasje Tilstra, Trijntje (Stellingwerf) van Althuis, Maaike Tilstra, Wikje v.d Veer, Zus (Aaltje) (Uildriks)Tilstra, Tjitske Dethmers, Anna van Althuis.
4e rij: Philippus Helfrich, Wieger v/d Veer, Jacoba Tilstra, Trijntje(Andringa) Hiemstra, Griet (Wieringa)Hiemstra, Geertje Visser, Geertje Anema, Jacob Sipkes Anema, Hotze Wielenga, Sietske Faber.
Voor: Freerk v/d Woude, Boeije Hiemstra, Johannes Visser, Auke Visser, onbekend, Hein van Zandbergen, Pieter Wielenga en daarachter Frans de Vries, broer van Richtje.

Stichting Oud Ried