Maart 2011
Het verhaal van de Oranje steen.
Meer dan een eeuw geleden, in 1909, besloten de heren Jentje de Boer (directeur zuivelfabriek), Jelle Sikkema (onderwijzer) en Bartele van Zandbergen (verver), tot het oprichten van een gasfabriek. De plek was al gauw bepaald, de huidige Pastorielaan t.o. de fabriek en bijna naast de school. Het gebouw had allure en was, in tegenstelling tot de hedendaagse bedrijfsgebouwen, een mooi stukje architectuur met verschillende variaties in metselwerk en kleur, boogramen en met mooie ornamenten op voor en zij gevels. De gasfabriek van Ried werkte onder de naam “De Eersteling” en produceerde ethylgas, dat ontstond door water bij carbid te voegen. Dit gas diende als brandstof voor de staatverlichting en voor de verlichting in de school en zuivelfabriek. Door het dorp werd een buizenstelsel in de grond gelegd voor het transport van het gas. ’s Avonds kwam de lantaarnaansteker langs om de lantaarns aan te steken met een gloeiende stok. De gasfabriek is in 1926 opgeheven omdat het gebruik van elektriciteit steeds verder toenam, nadat deze in 1925 in het dorp was aangelegd. Om het pand voor bewoning geschikt te maken werd o.a. de voorpui veranderd en er een bovenverdieping op gezet. Sinds 1930 is dit gebouw een woonhuis. Door de sloop van de gevel verdwenen de ornamenten. Sije Hiemstra, woonachtig op het Kerkepad, had net een nieuwe garage met de uitgang aan de Hoofdstraat neergezet. Hij heeft één van de ornamenten bij zijn garage neergelegd. Toen de huidige eigenaar de toegang tot de garage heeft opgeknapt en opnieuw bestraat, is het ornament als erf afscheiding neergelegd. Tijdens de herbestrating in Ried, 2010, zijn er (waarschijnlijk) auto’s opgereden. Dit zou de reden kunnen zijn dat dit ornament knal oranje is geverfd en nu pas opvalt. U ziet, het is niet zomaar een oranje steen. Het zou mooi zijn als dit kleine stukje “cultureel erfgoed van Ried” weer in ere wordt hersteld en zijn originele beton kleur terug krijgt.
Comité Oud Ried
